Bakkerij De 7 Heerlijkheden
Overmeerseweg 4
1394 BC Nederhorst den Berg
Telefoon: 0294-251220
Fax: 0294-252764

Haver

HAVER WERD AL DOOR DE ROMEINEN GEBRUIKT ALS VOER
VOOR DIEREN EN ALS MEDICIJN VOOR MENSEN. ZIJ NOEMDEN
HET AVENA (‘HAVER’) SATIVA (‘GEKWEEKT’) EN PREZEN DE
RUSTGEVENDE EN VERSTERKENDE EIGENSCHAPPEN VAN DIT
GRAAN. PAS VANAF 200 NA CHRISTUS WORDT HAVER GEBRUIKT
ALS BASISVOEDSEL VOOR DE INWONERS VAN EUROPA. RECENT
IS HAVER HERONTDEKT ALS VOEDZAAM EN VEZELRIJK PRODUCT
 
Herkomst en historie
Haver komt waarschijnlijk uit het Midden-Oosten. Het is zo’n 3-4.000
jaar geleden in Noordwest Europa door de mens ontdekt als gewas dat
geschikt is om als voedsel te worden gebruikt. Niet alleen de Romeinen
wisten haver te waarderen, ook de Germanen gebruikten het graan
veelvuldig, wat hen bij de Romeinen de geringschattende bijnaam ‘havervreters’
opleverde. Door de jaren heen is haver populair gebleven.
Als veevoer, maar tot in de late Middeleeuwen
ook als belangrijkste graan in bierbrouwerijen. Op de
Nederlandse zandgronden werd haver bovendien volop geteeld voor
menselijke consumptie, bijvoorbeeld voor haverkoeken, haverbrij of haversoep.
In 1939 staat haver op de derde plaats van de ranglijst van belangrijkste
graansoorten ter wereld, na tarwe en maïs.
 
WAT BETEKENT DE UITDRUKKING ‘HET KAF VAN HET KOREN SCHEIDEN’?
Letterlijk betekent dit ‘het waardevolle van het minder waardevolle
scheiden’. Ofwel de buitenste, minder waardevolle kaf van de binnenste
waardevolle haverkorrel (met zemel) scheiden.
 
Teelt
Haver is een eenjarige plant, die behoort tot de grassenfamilie. Het
graan heeft een voorkeur voor een gematigd klimaat met veel neerslag
en de eisen aan de grond zijn gering. Het graan wordt in het voorjaar
gezaaid, waarna het vanaf medio augustus wordt geoogst. Haver wordt
vooral in de noordelijke Europese landen geteeld. Wereldwijd is de
teelt van haver sinds de vijftiger jaren van de vorige eeuw sterk, tot ongeveer
de helft, teruggezakt. In Nederland is de teelt vrijwel geheel verdwenen.
 
Uiterlijk
Haver onderscheidt zich van andere graansoorten door de vorm van de
vrucht. Dit is geen aar, maar een pluim. De plant wordt ongeveer 0,6
tot 1,5 meter hoog.
 
Oogst
Haverkorrels worden vast omsloten door het kaf. Deze kunnen niet door
dorsen van elkaar worden gescheiden.  Als de haver wordt gebruikt als diervoeder,
kan het kaf aan de korrel blijven zitten. Wordt het echter
gebruikt voor menselijke consumptie, dan moet het kaf toch van het koren
worden gescheiden. Dit gebeurt in een pelmolen. Er bestaat ook ‘naakte
haver’, zonder kaf. Haver geldt onder granen als een ‘gezondheidsvrucht’,
omdat het de meeste graanplagen onderdrukt.
 
WIST JE DAT
de buitenste laag (zemelfractie) van de haverkorrel de meeste voedingsstoffen
bevat; vitamines en mineralen en vooral de voedingsvezels
(beta-glucanen). Daarom is het belangrijk dat die erom blijft zitten.
 
Gebruik
Nadat haverkorrels van hun kaf zijn ontdaan, worden ze gedroogd.
Vervolgens worden ze in gewalste vorm als havervlokken voor voedingsdoeleinden
gebruikt. Havervlokken zijn licht verteerbaar en kunnen
rauw of gekookt worden gegeten. Ook kunnen ze worden verwerkt tot
havergrutten of havermeel voor het bereiden van banket. Haverkorrels
zijn door hun hoge vezelgehalte minder geschikt voor broodproductie;
voor het maken van een haverbrood zal dus altijd andere graansoorten
gebruikt worden. Het grootste deel van de haverproductie is bestemd
voor het voer van paarden, runderen of gevogelte.
 
Voedingswaarde
Haver is een voedzaam en vezelrijk product. Een haverkorrel wordt
door een buitenste vlies (kaf, pel of hul) omgeven die voorafgaande aan
verdere verwerking moet worden verwijderd. De korrel die over blijft
heeft een buitenste laag (zemelfractie) die belangrijke voedingsstoffen
bevat (vitamines en mineralen en vooral de voedingsvezels) en daarom
behouden moet blijven.
 
Haver bevat een speciaal soort voedingsvezel:
de beta-glucanen
die inmiddels alom bekend zijn wegens het cholesterolverlagende effect.
Een verlaging van het cholesterolgehalte vermindert de kans op harten
vaatziekten. Voorwaarde daarvoor is dat je dagelijks minimaal drie
gram van deze beta-glucanen uit haver moet binnenkrijgen. Dat staat
gelijk aan bijvoorbeeld ruim twee borden havermout per dag (à 40 gram)
of één bord met daaraan een eetlepel haverzemelen toegevoegd.
Haver bevat diverse vitaminen en mineralen, zoals kalium, fosfor,
magnesium en vitaminen B1 en B5 in aanzienlijke hoeveelheden.
In vergelijking met tarwe heeft haver een hoog oliegehalte (oplopend tot
10-15%), voornamelijk opgebouwd uit onverzadigde vetzuren, die ook
de kans op hart- en vaatziekten kunnen verlagen.
 
Deze informatie wordt u aangeboden door
uw ambachtelijke (banket)bakker